Wstęp
Dna moczanowa to przewlekła choroba metaboliczna, charakteryzująca się odkładaniem kryształów kwasu moczowego w stawach i tkankach, co prowadzi do bolesnych napadów zapalenia. Towarzyszyć jej mogą zaburzenia funkcji nerek, które utrudniają prawidłowe wydalanie kwasu moczowego, sprzyjając jego kumulacji. Hirudoterapia – leczenie pijawkami lekarskimi (Hirudo medicinalis) – wspomaga proces usuwania nadmiaru kwasu moczowego, zmniejsza obrzęki i łagodzi ból, działając moczopędnie, przeciwzapalnie i przeciwbólowo.
Mechanizm działania pijawki
-
Działanie moczopędne
• Pijawki uwalniają w ślinie związki, które stymulują nerki do intensywniejszej filtracji – w efekcie przyspieszane jest wydalanie wody oraz produktów przemiany materii, w tym nadmiaru kwasu moczowego.
• Poprawa diurezy pomaga zmniejszyć stężenie moczanów we krwi, co zmniejsza ryzyko kolejnych kryształów odkładających się w stawach. -
Działanie przeciwzapalne
• Enzymy takie jak bdeliny, egliny i antyelastaza hamują uwalnianie mediatorów zapalnych (prostaglandyn, interleukin), ograniczając stan zapalny w stawach dotkniętych dną moczanową.
• Redukcja miejscowego stanu zapalnego przyspiesza ustąpienie bólu i obrzęku. -
Rozkład kryształów i poprawa krążenia
• Podczas napadu dna moczanowa stawy bywają obrzęknięte i przekrwione. Pijawka, przyczepiając się w okolicy zajętego stawu, uwalnia hirudynę i destabilazę, rozrzedzając krew oraz rozpuszczając mikrozakrzepy tworzące się wokół skrystalizowanych kryształów.
• Poprawa mikrokrążenia w tkankach stawowych ułatwia usuwanie cząsteczek kwasu moczowego z miejsca zapalenia. -
Działanie przeciwbólowe
• W ślinie pijawki znajdują się endorfiny oraz substancje znieczulające, które przynoszą natychmiastową ulgę w bólu, ograniczając uczucie palenia i pieczenia podczas napadu dny.
Korzyści i efekty terapii
-
Przyspieszone usuwanie kwasu moczowego
Dzięki działaniu moczopędnemu pijawki zwiększają diurezę, co prowadzi do szybszego obniżenia stężenia moczanów we krwi i zmniejszenia ryzyka kolejnych kryształów w stawach. -
Redukcja obrzęku i stanu zapalnego
Enzymy przeciwzapalne (bdeliny, egliny) ograniczają zaczerwienienie i obrzęk, co przyspiesza ustąpienie objawów napadu dny. -
Łagodzenie bólu
Endorfiny i działanie znieczulające śliny pijawki przynoszą szybką ulgę w ostrym bólu stawowym, umożliwiając pacjentowi większą mobilność. -
Poprawa mikrokrążenia w stawie
Hirudyna i destabilaza rozrzedzają krew, likwidują mikrozakrzepy wokół kryształów i przywracają prawidłowy przepływ, co ułatwia odżywienie tkanek. -
Wsparcie funkcji nerek
Poprawa detoksykacji poprzez zwiększoną filtrację nerkową wspomaga oczyszczenie organizmu z produktów przemiany materii, zmniejszając obciążenie nerek i ryzyko ich uszkodzenia.
Wskazania do stosowania
-
Ostry napad dny moczanowej – w celu szybkiego zwalczenia bólu, obrzęku i stanu zapalnego.
-
Profilaktyka dny – regularne sesje w okresach remisji mogą zapobiegać nawrotom, wspierając eliminację nadmiaru kwasu moczowego.
-
Choroby nerek z towarzyszącą hiperurykemią – aby poprawić diurezę i zmniejszyć przewlekły stan zapalny nerek.
-
Przewlekła hiperurykemia – w celu redukcji stężenia kwasu moczowego w połączeniu z terapią farmakologiczną (np. allopurinolem, febuksostatem).
Przeciwwskazania
Skazy krwotoczne (np. hemofilia) i przyjmowanie silnych leków przeciwkrzepliwych (np. warfaryna, heparyna) bez kontroli lekarza.
Ciężka niewydolność nerek (eGFR < 30 ml/min) – ryzyko nadmiernej utraty płynów i zaburzeń elektrolitowych.
Ciężka niewydolność wątroby – zaburzenia metabolizmu enzymów pijawki.
Ciężka anemia (Hb < 8 g/dl) – uprzednia korekta poziomu hemoglobiny przed terapią.
Aktywna infekcja bakteryjna w miejscu planowanego ukąszenia – istnieje ryzyko rozprzestrzenienia zakażenia.
Nowotwory nerek lub układu moczowego – wymagana wcześniejsza ocena onkologiczna.
Zalecenia pozabiegowe
Utrzymuj wysokie nawodnienie – pij co najmniej 2–2,5 litra płynów dziennie (woda, herbatki ziołowe), aby wspomóc diurezę i usuwanie moczanów.
Unikaj produktów wysokopurynowych – ogranicz spożycie mięsa czerwonego, podrobów, owoców morza, alkohol (szczególnie piwo) i niektórych roślin strączkowych.
Stosuj dietę alkalizującą – warzywa i owoce bogate w potas i magnez (np. banany, pietruszka, seler), aby wspierać równowagę kwasowo-zasadową.
Ogranicz spożycie cukrów prostych – fruktoza może podnosić poziom kwasu moczowego.
Unikaj nadmiernego wysiłku fizycznego podczas ostrego napadu – pozwól stawowi odpocząć przez 24–48 godzin.
Regularne ćwiczenia – w okresach remisji umiarkowana aktywność (np. pływanie, nordic walking) wspiera krążenie i funkcję nerek.
Kontroluj wyniki badań – regularnie oznaczaj poziom kwasu moczowego, kreatyniny i eGFR, aby ocenić skuteczność terapii i wczesne wykrycie ewentualnych powikłań nerkowych.
Umów się na konsultację
Jeśli zmagasz się z ostrym napadem dny moczanowej, przewlekłą hiperurykemią czy zaburzeniem funkcji nerek, skontaktuj się z nami. Hirudoterapia wspomaga szybsze usuwanie kwasu moczowego, redukuje obrzęk i ból oraz chroni nerki przed dalszym uszkodzeniem.