Wprowadzenie do chorób przewodu pokarmowego
Choroby przewodu pokarmowego, takie jak wrzody żołądka, wrzody dwunastnicy czy choroba refluksowa przełyku (GERD), wiążą się z przewlekłym stanem zapalnym błony śluzowej oraz zaburzeniami mikrokrążenia w obrębie ścian przewodu pokarmowego. Długotrwałe owrzodzenia i refluks mogą prowadzić do bólu, dyskomfortu, a w skrajnych przypadkach do powikłań krwotocznych lub zwężeń. Hirudoterapia – terapia pijawkami lekarskimi (Hirudo medicinalis) – stanowi uzupełnienie leczenia zachowawczego, wspomagając regenerację uszkodzonej śluzówki oraz ograniczając stan zapalny.
Wrzody żołądka i dwunastnicy
Charakterystyka schorzenia
-
Wrzody to ubytki na błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy, powstające w wyniku działania kwasu żołądkowego, infekcji Helicobacter pylori, długotrwałego stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) lub zaburzeń ukrwienia.
-
Objawy: piekący ból w nadbrzuszu, często nasilający się na czczo lub między posiłkami, uczucie pełności, mdłości, czasem krwawienia (objawienia krwawej lub smolistej stolca).
-
Nieleczone wrzody mogą prowadzić do perforacji ściany przewodu pokarmowego lub krwawienia o dużym nasileniu.
Mechanizm działania pijawki
-
Działanie przeciwzapalne
• Enzymy zawarte w ślinie pijawki, takie jak bdeliny i egliny, hamują uwalnianie mediatorów zapalnych (prostaglandyn, leukotrienów), co ogranicza miejscowy stan zapalny w obrębie owrzodzenia. -
Regeneracja śluzówki
• Dzięki poprawie mikrokrążenia śródściennego pijawki wspierają odbudowę uszkodzonego nabłonka. Enzym hialuronidaza ułatwia przenikanie czynników odżywczych i tlenu do głębszych warstw błony śluzowej, przyspieszając gojenie. -
Działanie przeciwzakrzepowe i fibrynolityczne
• Hirudyna i destabilaza rozpuszczają zakrzepy, poprawiając ukrwienie w obrębie naczyń otaczających zmieniony wrzodowo obszar. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko niedokrwienia okalających tkanek i powstawania kolejnych ubytków.
Korzyści wynikające z włączenia bdelin i eglin do diety
Wprowadzenie bdelin i eglin do codziennego jadłospisu może przynieść znaczące korzyści osobom cierpiącym na wrzody żołądka oraz chorobę refluksową. Dzięki ich działaniu regenerującemu, możliwe jest zmniejszenie bólu oraz przyspieszenie procesu zdrowienia. Dlatego warto skonsultować się z lekarzem, aby omówić ich potencjalne włączenie w terapii.
Zalecenia pozabiegowe
Unikaj posiłków przez co najmniej 2–3 godziny po zabiegu – pozwoli to na uzyskanie stabilizacji miejsca ukłucia i uniknięcie nudności.
Utrzymuj dietę lekkostrawną – przeciwdziałaj nadmiernej sekrecji kwasu żołądkowego; zalecane są posiłki o obniżonej zawartości tłuszczu i błonnika drażniącego.
Unikaj palenia tytoniu i alkoholu – oba czynniki mogą zaburzyć proces gojenia śluzówki i zwiększyć produkcję kwasu żołądkowego.
Obserwuj objawy krwawienia – jeśli pojawi się silne krwawienie z przewodu pokarmowego, wymioty krwiste lub smoliste stolce, niezwłocznie zgłoś się do lekarza.
Wspieraj terapię farmakologiczną – hirudoterapię stosuj jako uzupełnienie leków zmniejszających wydzielanie kwasu (IPP) lub eradykacji H. pylori, nigdy w zastępstwie pełnej opieki gastroenterologicznej.
Choroba refluksowa przełyku (GERD)
Charakterystyka schorzenia
- GERD to przewlekłe cofanie się treści żołądkowej do przełyku, powodujące podrażnienie bobłony śluzowej przełyku.
- Objawy: zgaga, odbijanie, ból w klatce piersiowej przypominający ból wieńcowy, kaszel nocny, chrypka.
- Długotrwały refluks może prowadzić do zapalenia przełyku, owrzodzeń, a w konsekwencji do przełyku Baretta, zwiększając ryzyko raka przełyku.
Mechanizm działania pijawki
- Poprawa mikrokrążenia
• Poprzez działanie przeciwzakrzepowe hirudyny i destabilazy, drobne naczynia błony śluzowej przełyku oraz okolicy wpustu żołądka uzyskują lepszy dopływ krwi i natlenienie.
• Lepsze ukrwienie sprzyja regeneracji uszkodzonych tkanek przełyku i dolnego zwieracza przełyku. - Działanie przeciwzapalne
• Enzymy takie jak bdeliny, egliny i sarazyna hamują uwalnianie mediatorów zapalnych (prostaglandyn, leukotrienów), co ogranicza obrzęk i podrażnienie błony śluzowej.
• Redukcja stanu zapalnego zmniejsza uczucie pieczenia i ból towarzyszący refluksowi. - Regeneracja nabłonka przełyku
• Hialuronidaza wspomaga przenikanie składników odżywczych i faktorów wzrostu w głąb uszkodzonych tkanek.
• Ułatwia odbudowę mikrouszkodzeń wywołanych działaniem kwasu żołądkowego.
Korzyści i efekty terapii
Zmniejszenie stanu zapalnego i obrzęku błony śluzowej dolnego odcinka przełyku – mniej bólu i uczucia pieczenia.
Przyspieszona regeneracja nabłonka – dzięki lepszemu ukrwieniu i dostępowi czynników odżywczych.
Redukcja odczucia zgagi – zmniejszenie nadwrażliwości receptorów przełykowych.
Poprawa napięcia dolnego zwieracza przełyku – mogą być stosowane dodatkowe ćwiczenia oddechowe w połączeniu z terapią pijawkami w celu wzmocnienia mięśni dna jamy brzusznej.
Wsparcie działania leków – hirudoterapia uzupełnia stosowanie IPP i leków zobojętniających, przyspieszając poprawę objawów i skracając czas leczenia.
Wskazania do stosowania
Łagodne i średniozaawansowane postaci GERD potwierdzone przez gastroskopię (I–II stopień uszkodzenia błony śluzowej).
Pacjenci z nawracającą zgagą, u których standardowe leczenie (IPP, leki zobojętniające) przynosi tylko częściową ulgę.
Osoby po epizodach nadżerek przełyku lub niewielkich owrzodzeń wpustu żołądka, u których zależy na przyspieszeniu regeneracji.
Zalecenia pozabiegowe
- Unikaj tuż po zabiegu leżenia płasko – najlepiej spędzić pierwszą noc z uniesionym wezgłowiem łóżka (ok. 15–20 cm), co zmniejsza cofanie się treści żołądkowej.
- Dieta lekkostrawna – małe, częste posiłki, unikanie potraw pikantnych, tłustych i smażonych, które mogą nasilać wydzielanie kwasu żołądkowego.
- Unikanie palenia i alkoholu – oba czynniki drażnią błonę śluzową przełyku i osłabiają działanie naprawcze terapii.
- Regularne spożycie płynów – odpowiednie nawodnienie wspomaga odtruwanie organizmu i proces gojenia błony śluzowej.
- Kontrola objawów – jeśli po zabiegu zgaga będzie się nasilać, pojawi się krwawienie (np. wymioty fusowate lub smoliste stolce), niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.
- Kolejne sesje – najczęściej zalecane jest 3–5 zabiegów w odstępach 5–7 dni, w zależności od nasilenia refluksu i tempa gojenia śluzówki.
Umów się na konsultację
Jeśli zmagasz się z wrzodami żołądka, wrzodami dwunastnicy lub uporczywą zgagą w przebiegu choroby refluksowej, skontaktuj się z nami. Hirudoterapia jest bezpieczną metodą wspomagającą regenerację błony śluzowej, redukcję stanu zapalnego i łagodzenie objawów, co przekłada się na lepsze samopoczucie i szybszy powrót do komfortu życia.